يكى از مفاسد آن كوچك شمردن معاصى است . بلكه انسان معجب در صدد اصلاح نفس خويش بر نمىآيد و خود را پاك و پاكيزه پندارد و هيچ گاه در فكر نمىافتد كه خود را از لوث معاصى پاك كند . پردهء عجب و حجاب غليظ خود پسندى مانع شود از آنكه بديهاى خود را ببيند . و اين مصيبتى است كه انسان را از جميع كمالات باز دارد و به انواع نواقص مبتلا كند و كار انسان را منجر كند به هلاك ابد و اطباء نفوس را عاجز كند از علاج . و ديگر آنكه اعتماد بر نفس و بر اعمال خود كند . و اين سبب شود كه انسان جاهل بيچاره خود را از حق تعالى مستغنى داند و توجه به فضل حق تعالى نكند ، و حق تعالى را ملزم داند به عقل كوچك خود به اينكه او را اجر و ثواب دهد . و گمان كند كه اگر با عدل هم با او رفتار شود مستحق ثواب است . پس از اين ذكرى از اين مطلب مىشود ، ان شاء اللّه . « 1 » و از مفاسد ديگرش آنكه به بندگان خدا با نظر حقارت بنگرد و اعمال مردم را ناچيز شمارد ، گرچه از اعمال خودش بهتر باشد . و اين نيز يكى از طرق هلاك انسان و خار طريق اوست . و از مفاسد ديگر آنكه انسان را به ريا وادار كند . زيرا كه انسان نوعا اگر اعمالش را ناچيز شمارد و اخلاقش را فاسد داند و ايمانش را قابل نشمارد و معجب نباشد به ذات و صفات و اعمال خويش ، بلكه خود و همه چيز خود را زشت و پليد داند ، آنها را در معرض نمايش بر نياورد و خودنمايى نكند : متاع فاسد زشت را به بازار مكاره نبرند . ولى چون خود را كامل ديد و اعمال را قابل ، در صدد جلوه برآيد و خود فروش گردد . در حديث دوم مفاسد ريا گذشت ، بايد آنها را مفاسد عجب هم دانست . و مفسدهء ديگر آنكه اين رذيله موجب رذيلهء مهلكهء « كبر » گردد و به مصيبت تكبر انسان را مبتلا كند . ( ان شاء اللّه پس از اين يادى از آن مىشود . ) و مفاسد ديگر نيز از خود او بيواسطه يا به وسايط بروز كند ، كه شرحش موجب تطويل است . پس ، شخص معجب بداند كه اين رذيله تخم رذايل ديگر است ، و منشأ امورى است كه هر يك براى هلاك ابدى و خلود در عذاب خود سببى مستقل است . و اگر اين مفاسد را درست فهميد و با دقت ملاحظه كرد ، و رجوع به اخبار و آثار وارده از رسول اكرم و اهل بيت آن سرور ، صلوات اللّه عليهم اجمعين ، كرد ، البته بر خود لازم مىداند كه در صدد اصلاح نفس بر آيد و خود را از اين رذيله پاك و ريشهء آن را از

--> ( 1 ) ص 71 .